Ngày 27/7 tại Dili, ADB, chính phủ Canada, JICA và Nhóm Ngân hàng Thế giới cùng công bố gói tài trợ 85,7 triệu USD cho dự án điện mặt trời và pin lưu trữ quy mô tiện ích đầu tiên của Timor-Leste. Đây cũng là dự án nhà sản xuất điện độc lập (IPP) đầu tiên của nước này, do Manatuto Renewables Power vận hành. ADB gọi đây là khoản đầu tư mang tính bước ngoặt; trang dự án của MIGA ghi rõ nhà máy nằm tại khu hành chính Laleia, huyện Manatuto, cách Dili khoảng 70 km về phía đông.
Ai bỏ tiền, ai gánh rủi ro: cấu trúc vốn 85,7 triệu USD
Cơ cấu tài trợ gồm vay thương mại ADB 12,2 triệu USD, IFC 19 triệu USD, JICA 12,2 triệu USD; vay ưu đãi ADB LEAP2 21,2 triệu USD (JICA và CANPA của Canada hỗ trợ) và cửa sổ ưu đãi IDA PSW/IFC 21,2 triệu USD. Trong tổng tài trợ 85,7 triệu USD, vay thương mại là 43,4 triệu USD, vay ưu đãi 42,4 triệu USD, tỷ lệ vốn ưu đãi khoảng 49,5%. Nhà phát triển trúng thầu là EDF Power Solutions (thuộc tập đoàn EDF) và I-Environment Investments Pacific (công ty con do Itochu sở hữu toàn bộ). MIGA cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị kỳ hạn 20 năm, dự kiến bảo lãnh tối đa 30,1 triệu USD. Sự hiện diện của MIGA không phải chi tiết phụ: với một nước chưa có tiền lệ điện tư nhân, bảo lãnh rủi ro chính trị kỳ hạn 20 năm là điều kiện để vốn thương mại chấp nhận vào.
Nhà máy 73,7 MW-AC của Timor-Leste đối diện lưới điện chạy diesel
Công trình gồm nhà máy điện mặt trời nối lưới 73,7 MW-AC, hệ thống pin lưu trữ 80,2 MWh, đường dây 150kV (khoảng 300 mét), trạm biến áp 20/150kV và các hạng mục phụ trợ. Sản lượng điện hằng năm tương đương nhu cầu tiêu thụ điển hình của 80.000 hộ gia đình, khoảng 400.000 người. Điện Timor-Leste hiện phụ thuộc nặng vào diesel nhập khẩu, chi phí cao và nguồn cung bấp bênh. Điện bán ra sẽ đi theo hợp đồng mua bán điện (PPA) 25 năm cho công ty điện lực quốc doanh EDTL, E.P. Pin lưu trữ 80,2 MWh là phần khiến hợp đồng này khác các dự án điện mặt trời thông thường: nó giữ điện mặt trời ban ngày để phát vào giờ tối, thay chỗ cho các tổ máy diesel vẫn đang chạy giờ cao điểm.
Vì sao một dự án 85,7 triệu USD được định vị làm mẫu
Kế hoạch phát triển chiến lược quốc gia 2011-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 có 50% nhu cầu năng lượng toàn quốc đến từ năng lượng tái tạo. Dự án khí Greater Sunrise vẫn ở giai đoạn hình thành ý tưởng, trong khi nhu cầu điện tăng theo đô thị hóa. ADB làm cố vấn giao dịch cho EDTL, Nhóm Ngân hàng Thế giới thu xếp vốn; cơ cấu này nhằm hạ giá điện và chứng minh tính khả thi tài chính của IPP năng lượng tái tạo ở quốc gia dễ tổn thương. Với doanh nghiệp năng lượng trong khu vực theo dõi các gói thầu EPC tại Timor-Leste, dự án cũng là phép thử mẫu hợp đồng: nhà thầu nào trúng gói xây lắp, tiến độ hòa lưới ra sao, sẽ cho thấy một mỏ thầu nhỏ ở Đông Nam Á được vận hành nhanh đến đâu. Các dự án khí và điện trong vùng như giá LNG công nghiệp Indonesia đang vận hành cùng một mặt bằng chi phí năng lượng. Điểm cần theo dõi tiếp theo là hợp đồng EPC và ngày khởi công; khi nhà máy hòa lưới, tỷ trọng diesel trong giá điện bán lẻ sẽ có số đo đầu tiên.